Büyük Yazı Tipi - Küçük Yazı Tipi | Makale yayımlanma tarihi: 12.01.2010 | Toplam Okunma Sayısı: 1090

1-GÄ°RÄ°Åz

BilindiÄŸi üzere, 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 281’inci maddesinde alacakların, 285’inci maddesinde de borçların mukayyet deÄŸerleriyle deÄŸerleneceÄŸi, henüz vadesi gelmemiÅŸ alacak ve borcun senede baÄŸlı olmak ÅŸartıyla deÄŸerleme günündeki kıymetine irca olunabileceÄŸi, yani deÄŸerleme günündeki kıymetine indirgenebileceÄŸi, belirtilmiÅŸtir.

Muhasebe ilkelerinden dönemsellik kavramı, sınırsız sayılan iÅŸletme hayatının belli dönemlere bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlarının ayrı deÄŸerlendirilmesini ifade etmektedir. Her dönemin hasılat, gelir ve karları ile, maliyet, gider ve zararların karşılaÅŸtırılması, dönemsellik ilkesinin bir gereÄŸidir. Alacak ve borç senetlerinin deÄŸerleme günündeki kıymetlerine indirgenmesi bu kavramın bir gereÄŸidir. Ancak, bu iÅŸlemler mükelleflerin tercihine bırakılmıştır.

Alacak veya borç senedinin deÄŸerleme günündeki deÄŸerine indirgenmesi reeskont olarak belirtilmekte olup, daha açık bir ifadeyle de reeskont, senede baÄŸlı alacak ve borç tutarı içinde yer alan veya aldığı varsayılan vade farkının ayıklanıp ilgili olduÄŸu dönemine aktarılmasını saÄŸlayan bir deÄŸerleme hükmünü ifade etmektedir.

            Bu yazımızda, alacak ve borç senetlerinin dönem sonlarında deÄŸerlenmesi ile bu iÅŸlemlere iliÅŸkin muhasebe kayıtları örnekler de verilerek anlatılmaya çalışılacaktır.

2-  ALACAK VE BORÇ SENETLERÄ°NDE REESKONT UYGULAMASI

2.1-Reeskont Uygulamasının Kapsamı

BilindiÄŸi üzere, 213 Sayılı VUK’un 186’ıncı maddesinde, dönemsellik kavramının bir gereÄŸi olarak, sonsuz kabul edilen iÅŸletme hayatının takvim yılı veya hesap dönemleri itibariyle belli dönemlere bölünerek, bu dönemler itibariyle düzenlenecek bilançodaki mevcutları, alacakları ve borçları saymak, ölçmek, tartmak ve deÄŸerlemek suretiyle kesin bir ÅŸekilde ve müfredatlı olarak tespit etmek, envanter çıkarmak olarak tanımlanmıştır.

Yine aynı kanunun 191’inci maddesinde, envantere alınan iktisadi kıymetlerin bu kanunun "deÄŸerleme"ye ait üçüncü kitabında yazılı esaslara göre deÄŸerleneceÄŸi, hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda 213 Sayılı VUK’un 281’inci maddesinde alacakların, 285’inci maddesinde de borçların deÄŸerleme hükümlerine yer verilmiÅŸtir.

213 sayılı VUK’un 281’inci maddesinde, “(5228 sayılı Kanunun 59/1-b maddesiyle deÄŸiÅŸen ibare. Geçerlilik, 01.01.2004, Yürürlük; 31.07.2004 ) Alacaklar mukayyet deÄŸerleriyle deÄŸerlenir. Mevduat veya kredi sözleÅŸmelerine müstenit alacaklar deÄŸerleme gününe kadar hesaplanacak faizleriyle birlikte dikkate alınır.

Vadesi gelmemiÅŸ olan senede baÄŸlı alacaklar deÄŸerleme gününün kıymetine irca olunabilir. Bu takdirde, senette faiz nispeti açıklanmış ise bu nispet, açıklanmamışsa Cumhuriyet Merkez Bankasının resmi iskonto haddi uygulanır.

Bankalar ve bankerler ile sigorta ÅŸirketleri alacaklarını ya Cumhuriyet Merkez Bankasının resmi iskonto haddi veya muamelelerinde uyguladıkları faiz haddi ile, deÄŸerleme günü kıymetine irca ederler.” denilmektedir.

213 Sayılı VUK’un 285’inci maddesinde ise, “(5228 sayılı Kanunun 59/1-c maddesiyle deÄŸiÅŸen ibare. Geçerlilik, 01.01.2004, Yürürlük; 31.07.2004 ) Borçlar mukayyet deÄŸerleriyle deÄŸerlenir. Mevduat veya kredi sözleÅŸmelerine müstenit borçlar deÄŸerleme gününe kadar hesaplanacak faizleriyle birlikte dikkate alınır.

Vadesi gelmemiÅŸ olan senede baÄŸlı borçlar deÄŸerleme günü kıymetine irca olunabilir. Bu takdirde senette faiz nispeti açıklanmışsa bu nispet, açıklanmamışsa Cumhuriyet Merkez Bankasının resmi iskonto haddinde bir faiz uygulanır.

Banka ve bankerler ile sigorta ÅŸirketleri borçlarını, Cumhuriyet Merkez Bankasına resmi iskonto haddi veya muamelelerinde uyguladıkları faiz haddiyle, deÄŸerleme günü kıymetine irca ederler.

(3239 sayılı Kanunun 22'nci maddesiyle eklenen fıkra) Alacak senetlerini deÄŸerleme gününün kıymetine irca eden mükellefler, borç senetlerini de aynı ÅŸekilde iÅŸleme tabi tutmak zorundadırlar.” denilmektedir.

Yukarıda yer alan madde metinlerinde açıkça belirtildiÄŸi üzere, alacaklar mukayyet deÄŸerleriyle deÄŸerlenecektir. Vadesi gelmemiÅŸ olan senede baÄŸlı alacaklar deÄŸerleme gününün kıymetine irca olunabilir yani, deÄŸerleme günündeki kıymetine indirgenebilir. Yazımızın giriÅŸ bölümünde belirttiÄŸimiz üzere, bu iÅŸlem reeskont olarak ifade edilmektedir. Reeskont iÅŸleminde, senette faiz oranı açıklanmış ise bu oran uygulanacak, faiz oranı açıklanmamışsa T.C. Merkez Bankasının resmi iskonto haddi uygulanacaktır.

Yine madde metninde ifade edildiÄŸi üzere, borçlar da mukayyet deÄŸerleriyle deÄŸerlenecektir. Vadesi gelmemiÅŸ olan senede baÄŸlı borçlar da reeskonta iÅŸlemine tabi tutularak deÄŸerleme günündeki kıymetine indirgenebilir. Reeskont iÅŸleminde, senette faiz oranı açıklanmış ise bu oran uygulanacak, faiz oranı açıklanmamışsa Cumhuriyet Merkez Bankasının resmi iskonto haddi uygulanacaktır.

Alacak senetlerini reeskont iÅŸlemine tabi tutan mükellefler, borç senetlerini de aynı ÅŸekilde iÅŸleme tabi tutmak zorundadırlar.

Banka ve bankerler ile sigorta ÅŸirketlerine alacak ve borç senetlerini reeskonta tabi tutma konusunda zorunluluk getirilmiÅŸ olup, bunlar her halükarda dönem sonlarında alacak ve borç senetlerini, T.C. Merkez Bankasının resmi iskonto haddi veya muamelelerinde uyguladıkları faiz haddiyle reeskonta tabi tutacaklardır. Banka ve bankerler ile sigorta ÅŸirketleri yalnızca senede baÄŸlı alacak ve borç senetlerini deÄŸil diÄŸer alacak ve borçlarını deÄŸerleme günündeki kıymetlerine indirgemek zorundadırlar.

2.2- Reeskontta Tabi Tutulabilecek Alacak ve Borç Senetleri

- Alacak Veya Borç Bir Senede BaÄŸlı Olmalıdır

Alacak veya borcun reeskonta tabi tutulabilmesi için mutlaka bir senede baÄŸlı olması gerekmektedir. Senede baÄŸlı olmayan alacak veya borçlar reeskonta tabi tutulamaz. Ancak, Banka ve bankerler ile sigorta ÅŸirketleri hem senetli hem de senetsiz alacak ve borçlarını reeskont iÅŸlemine tabi tutacaklardır.

- Alacak veya Borç Senedi Bir Vade Ä°çermelidir

Bir alacak veya borç senedinin reeskonta tabi tutulabilmesi için, senedin bir vade içermesi gerekir. Reeskont iÅŸlemi, sonraki dönemde tahsil edilecek alacak senedi veya ödenecek borç senedine uygulanabilir. Senedin bir vade içermesi, senette belirtilen vade tarihinden önce tahsil edilemeyeceÄŸi veya ödenmeyeceÄŸi anlamına gelmektedir.

- Alacak Veya Borç Senedinin DeÄŸerleme Günü Ä°tibariyle Vadesi GelmemiÅŸ Olmalıdır

Alacak veya borç senedinin reeskonta tabi tutulabilmesi için, söz konusu alacak veya borcun baÄŸlı olduÄŸu senedin vadesinin deÄŸerleme günü itibariyle gelmemiÅŸ olması gerekir. DeÄŸerleme gününde vadesi gelmiÅŸ ve henüz tahsil edilmemiÅŸ veya ödenmemiÅŸ olan senetlere reeskont uygulanamaz.

- Alacak veya Borç Senedi Ä°ÅŸletme Bünyesinde DoÄŸmuÅŸ 0lmalıdır

Senede baÄŸlı alacak ve borçlar iktisadi iÅŸletme bünyesinde doÄŸmuÅŸ olmalı, yani  alacağın gelir yaratıcı ya da hasılat unsuru, borcun da, gider ya da maliyet unsuru olması gerekmektedir. Reeskont uygulamasının mantığı da, gelir ya da hasılat veya maliyet ve gider unsuru sonraki yıla yansıyan alacak ve borçların dönemsellik ilkesinin bir gereÄŸi olarak ilgili bulundukları yıllarda dikkate alınmasıdır. Bu nitelikteki alacak veya borç senetleri reeskonta tabi tutulabilir. Hatır senetleri ile avans olarak verilen veya alınan niteliÄŸindeki senetler için reeskont ayrılamaması bu sebeptendir.

- Alacak veya Borç Senedi Ä°ÅŸletme Aktif veya Pasifinde Kayıtlı Olmalıdır

Alacak veya borç senetlerine reeskont hesaplanabilmesi için senedin deÄŸerleme günü itibariyle iÅŸletme aktifinde ya da pasifinde kayıtlı olmalıdır. DeÄŸerleme gününde, bankaya tahsile veya teminata verilen alacak senetleri aktife kayıtlı olduklarında reeskonta tabi tutulabilir.

2.3- Reeskont Uygulamasında Özellikli Durumlar

2.3.1- Yabancı Para Cinsinden Alacak ve Borç Senetlerinde Reeskont Uygulaması

213 Sayılı VUK’un 280’inci maddesinde, vadesi gelmemiÅŸ yabancı para cinsinden olan senede baÄŸlı alacak ve borçların adı geçen kanunun 281 ve 285’inci maddeleri uyarınca deÄŸerleme günü kıymetine irca edilebileceÄŸi belirtilerek, bu tür senetler için de reeskont uygulamasına imkan saÄŸlanmıştır. Senette faiz oranının yazılı olmadığı durumlarda deÄŸerleme gününde geçerli olan Londra Bankalar Arası Faiz Oranı (LÄ°BOR) esas alınacaktır.

LÄ°BOR Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanmamaktadır. Dolayısıyla, reeskont uygulamasında LÄ°BOR’u kullanacak bir mükellef, LÄ°BOR’u nasıl bulacaktır? Bu sorunu ortadan kaldırmak için, iÅŸletmelerin LlBOR’u ekonomi gazete ve dergilerinden takip etmeleri, araÅŸtırmaları ve bulmaları gerekmektedir.

Bir diÄŸer husus ise, reeskont uygulamasında deÄŸerleme gününde geçerli olan LlBOR’un esas alınacağının belirtilmesidir. Halbuki faiz ve vade farkı hesaplarında uygulanan oran, alacak veya borcun doÄŸduÄŸu, dolayısıyla senedin düzenlendiÄŸi tarihteki oran olmalıdır. Fakat Yasada açık olarak deÄŸerleme günü oranının uygulanacağı belirtildiÄŸinden, bunun uygulanması zorunlu olmaktadır.

2.3.2- Vadeli Çeklerde Reeskont Uygulaması

Ticaret Hukukumuzda çek,  keÅŸidecinin mevduatının bulunduÄŸu bankaya, bu mevduattan belirli bir meblağı kendisinin öngördüÄŸü kiÅŸilere ödemesi için vermiÅŸ olduÄŸu yetkiyi ortaya koyan bir kambiyo senedidir. Çek bir ödeme aracı olup, diÄŸer kambiyo senetlerinin aksine bir kredi fonksiyonuna sahip deÄŸildir.

Çekte bulunması zorunlu unsurlardan olan keÅŸide tarihi, çekin ödenmek üzere muhataba ibraz süresinin belirlenmesinde önem taşımakta ve çekin düzenlendiÄŸi tarih olarak kabul edilmektedir. TTK’un 707. maddesinde, çekin görüldüÄŸünde ödeneceÄŸi, buna aykırı herhangi bir kaydın yazılmamış hükmünde olacağı belirtilmekte ve keÅŸide tarihi düzenleneme tarihinden sonraki bir tarih olan çeklerin ise görüldüÄŸünde ödenmesi gerektiÄŸi açıkça belirtilmektedir. Ancak, uygulamada çekler senet gibi kullanılmakta, ödeme iÅŸlemine bir vade kazandırmak amacıyla çeklere genellikle keÅŸide tarihi düzenlenme tarihinden sonraki bir tarih belirlenmektedir.

TTK hükümleri gereÄŸince çeke vade konulması kabul edilmemiÅŸ, hatta çekte vade belirtilmiÅŸ olsa bile konulmamış sayıldığına hükmolunmuÅŸtur.

Bununla birlikte, 12.05.2009 tarih ve VUK-41/2009-3/ Vadeli Çeklerde Reeskont Uygulaması-1 sayılı Sirkülerde; 213 Sayılı VUK uyarınca vadesi gelmemiÅŸ olan alacak ve borç senetlerinin reeskonta tabi tutulması gerekeceÄŸi, bir ödeme aracı olarak kullanılan çeklerin vadeli düzenlenmiÅŸ olması adına çek düzenlenen yükümlünün ancak deÄŸerleme gününde vadesi gelmemiÅŸ senede baÄŸlı alacak ve borçlar için uygulanması öngörülen VUK’da yer alan reeskont uygulamasından yararlanmasına imkan tanımadığı, belirtilmiÅŸtir.

Ayrıca, Danıştay Vergi Dava Daireleri Genel Kurulu’nun 04/04/2000 tarih ve E:1999/408 K:2000/144 Sayılı Kararında; çekin vade ve faiz kaydı taşımasının yasal olarak mümkün bulunmadığı , uygulamada çekin çeÅŸitli nedenlerle vadeli düzenlenmiÅŸ olmasının adına çek düzenlenen yükümlünün, ancak deÄŸerleme gününde vadesi gelmemiÅŸ senede baÄŸlı alacaklar için uygulanmasını öngören 213 Sayılı VUK’un 281’inci maddesindeki düzenlemeden yararlandırılmasına olanak vermeyeceÄŸine ve dolayısıyla, vadeli çeklerin reeskonta tabi tutulamayacağına hükmedilmiÅŸtir.

Buna göre, alacak ve borç senetleri için 213 Sayılı VUK’da düzenlenmiÅŸ olan reeskont uygulaması, çekler için geçerli deÄŸildir.

2.3.3- Teminata ve Tahsile Verilen Senetlerde Reeskont Uygulaması

Teminata verilen senetler halen iÅŸletmenin mülkiyetinde olup, iÅŸletmenin alacağını temsil ederler.   Dolayısı ile, bir alacak senedinin teminat için verilmesi alacağın temlik edildiÄŸi anlamına gelmez. Bu nedenle teminata verilen alacak senetlerinin, iÅŸletmenin portfoyünde bulunan diÄŸer senetlerden bir farkı bulunmamakta olup, bu nitelikteki senetler de reeskonta tabi tutulabilir.

Tahsile verilen senetler ise, tahsil etme hakkının cirosu niteliÄŸindedir. Hukuken ise, "temsil cirosu" niteliÄŸindedir. Ä°ÅŸletmeler senedi bankaya tevdi etmekle, tahsil için bir temsil yetkisi vermektedir. Banka ise sadece, tahsil hakkını iÅŸletme adına kullanmaktadır. Bu nedenle, tahsile verilen senetlerin tahsil edilinceye kadar iÅŸletmenin portföyünde bulunması ile tahsil için bankaya ciro edilmesi arasında bir fark bulunmamaktadır.

Tahsile verilen alacak senetleri, deÄŸerleme gününde, henüz tahsil edilmemiÅŸ olmak ÅŸartıyla, reeskonta tabi tutulabilir.

2.3.4- Hatır Senetlerinde Reeskont Uygulaması

Yazımızın başında da belirttiÄŸimiz üzere, alacak ya da borç senedinin reeskonta tabi tutulabilmesi için, senede baÄŸlanan alacak ya da borcun ticari faaliyetten kaynaklanması yani, hasılat ya da gelir yaratıcı veya maliyet ya da gider unsuru olması gerekir. Oysa gerçek bir alacak ya da borç iliÅŸkisine dayanmayan hatır senetleri vergi matrahını etkileyici bir unsura tabi tutulmaması gerekir. Bu nedenle hatır senetleri için reeskont hesaplaması yapılamaz.

2.3.5- Åzüpheli Hale Gelen Senetli Alacaklar Ä°çin Reeskont Uygulaması

Tahsili ÅŸüpheli hale gelen alacaklar, 213 Sayılı VUK’un 323’inci maddesine göre,   deÄŸerlemeye tabi tutular. Bu maddede belirtilen ÅŸartları taşıyan ÅŸüpheli alacaklar için karşılık ayrılır ve vergi matrahının hesaplanmasında gider unsuru olarak dikkate alınır. Bu ÅŸekilde karşılık ayrılan alacakların, reeskontta tabi tutulması mümkün deÄŸildir.

2.4- Reeskont Tutarının Hesaplanması ve Muhasebeleştirilmesi

213 Sayılı VUK’un 281 ve 285.maddelerinde de belirtildiÄŸi üzere, senede baÄŸlı alacakların ve borçların deÄŸerleme günündeki kıymetlerine irca edilmesi sırasında senette faiz nispeti açıklanmış ise bu nispet açıklanmamış ise T.C. Merkez Bankasının resmi iskonto hadlerinin uygulanması gerekmektedir. Bakanlık yayımladığı, 238 Seri No.lu VUK Genel TebliÄŸi ile bu konuda ortaya çıkan tereddütleri giderici açıklamalarda bulunmuÅŸtur. Buna göre, senet üzerinde faiz oranı belirtilmemiÅŸ ise, reeskont uygulamasında, T.C. Merkez Bankası’nın kısa vadeli avans iÅŸlemleri için uyguladığı faiz oranı dikkate alınacak, kısa vadeli avans iÅŸlemlerinde uygulanan faiz oranı iç iskonto yönteminde, senedin peÅŸin deÄŸeri üzerinden yapılacak hesaplamalarda esas alınması gereken faiz oranını temsil ettiÄŸinden, hesaplamada iç iskonto yöntemi kullanılacaktır.

Ayrıca, banka ve bankerler ile sigorta ÅŸirketleri senetli veya senetsiz tüm alacak ve borçlarını T.C. Merkez Bankası’nın resmi iskonto haddine veya isterlerse muamelelerinde uyguladıkları faiz haddi ile reeskonta tabi tutmak zorundadırlar.

Ä°ç iskonto yöntemine göre yapılacak reeskont hesaplamasında aÅŸağıdaki formül esas alınacaktır.

F=A-(Ax360 / 360+(mxt)

F = Reeskont Tutarı

A =Senedin Nominal DeÄŸeri

m =Faiz Oranı

t =Vade(DeÄŸerleme Günü Ä°tibariyle Kalan Gün Sayısı)

Bununla birlikte, yabancı para cinsinden düzenlenen senetli alacak ve borçlarda ise, senette faiz oranı yazılmışsa bu oran, yazılmamış ise deÄŸerleme gününde geçerli olan Londra Bankalar Arası Faiz Oranı ( LÄ°BOR) esas alınacaktır.

Alacak ve borç senetlerinde reeskont tutarlarının hesaplanması ve muhasebeleÅŸtirilmesine iliÅŸkin örnekler aÅŸağıdaki gibidir.

Örnek-1: A Ltd. Åzti’nin 31/12/2009 tarihi itibariyle portföyünde, 15/03/2010 vadeli, 200.000 TL nominal deÄŸerli, senet üzerinde faiz oranı % 15 olan bir alacak senedi bulunmaktadır. 31/12/2009 tarihi itibariyle söz konusu alacak senedine iliÅŸkin yapılacak iÅŸlemler aÅŸağıdaki gibidir.

Reeskont hesaplama iÅŸlemleri;

A= Senedin nominal deÄŸeri 200.000 TL,

t= Vadeye kalan gün sayısı 74 gün,

m=Faiz oranı % 15,

Hesaplamada kullanılacak iç iskonto formülü F=A-(Ax360) / 360+(mxt)

Reeskont tutarı = 200.000 – (200.000 x 360) / 360 + (0,15 x 74)

Reeskont tutarı = 5.982 TL

 

Yapılan reeskont hesaplamasının 31/12/2009 ve 01/01/2001 tarihlerindeki muhasebe kayıtları aşağıdaki gibi olacaktır.

————————————————  31/12/2009 —————————————

657 Reeskont Faiz Giderleri                                                 5.982

122 Alacak Senetleri Reeskontu                                  5.982

—————————————————     /    ———————————————

————————————————  01/01/2010 —————————————

122 Alacak Senetleri Reeskontu                                             5.982

      647 Reeskont Faiz Gelirleri                                   5.982

—————————————————     /    ———————————————

Örnek-2: B A.Åz.’nin 31/12/2009 tarihi itibariyle portföyünde, 10/03/2010 vadeli, 300.000 TL nominal deÄŸerli, senet üzerinde faiz oranı % 12 olan bir borç senedi bulunmaktadır.

Reeskont hesaplama iÅŸlemleri;

A= Senedin nominal deÄŸeri 300.000 TL,

t= Vadeye kalan gün sayısı 69 gün,

m=Faiz oranı % 12,

Hesaplamada kullanılacak iç iskonto formülü F= A-(Ax360) / 360+(mxt)

Reeskont tutarı = 300.000 – (300.000 x 360) / 360 + (0,12 x 69)

Reeskont tutarı = 6.745 TL

————————————————  31/12/2009 —————————————

322 Borç Senetleri Reeskontu                                               6.745

                                   647 Reeskont Faiz Gelirleri                              6.745

—————————————————     /    ———————————————

————————————————  01/01/2010 —————————————

657 Reeskont Faiz Giderleri                                                 6.745

322 Borç Senetleri Reeskontu                                       6.745

—————————————————     /    ———————————————

Örnek-3: C A.Åz.’nin  31/12/2009 tarihi itibariyle portföyünde, 20/02/2010 vadeli, 50.000 USD nominal deÄŸerli, kayıtlara alındığı tarihteki deÄŸeri 70.000 TL (USD kuru 1,40 TL), senet üzerinde faiz oranı % 5 olan bir borç senedi bulunmaktadır.

Not: 31/12/2009 tarihi itibariyle Maliye Bakanlığı’nın yayınlamış olduÄŸu USD döviz alış kuru 1,45 TL olarak açıklandığı kabul edilmiÅŸtir.

Yabancı para cinsinden düzenlenen senetlerle ilgili olarak dönem sonlarında yapılması gereken iki iÅŸlem vardır. Bunlardan ilki, Maliye Bakanlığınca açıklanan 31/12/2009 tarihli döviz  alış kuru açıklanmamış ise T.C. Merkez Bankasınca açıklanan döviz alış kuru esas alınarak yapılacak deÄŸerleme sonucu oluÅŸan rakam ile senedin kayıtlı deÄŸeri arasındaki farkın kayıtlara yansıtılması; diÄŸeri de, henüz vadesi gelmemiÅŸ olan senetlerin üzerinde faiz oranı belirtilmiÅŸ ise bu oran, belirtilmemiÅŸ ise 31/12/2009 tarihi itibariyle belirlenen LÄ°BOR esas alınarak reeskontta tabi tutulması iÅŸlemidir.

Buna göre, örnekte yer alan senede iliÅŸkin reeskont ve kur farkı hesaplama iÅŸlemi aÅŸağıdaki gibidir.

A= Senedin nominal deÄŸeri 50.000 USD,

t= Vadeye kalan gün sayısı 51 gün,

m=Faiz oranı % 5,

Hesaplamada kullanılacak iç iskonto formülü F= A-(Ax360) / 360+(mxt)

Reeskont tutarı = 50.000 – (50.000 x 360) / 360 + (0,05 x 51)

Reeskont tutarı = 351 USD

 

Reeskont tutarının TL karşılığı; 1,45 x 351 = 508,95

Senetin 31/12/2009 tarihli deÄŸeri = (1,45 x 50.000 =) 72.500 TL

Senet deÄŸerinde oluÅŸan kur farkı; (Kayıtlı deÄŸer – 31/12/2009 tarihili deÄŸer)

                                                           (70.000 – 72.500 =) 2.500 TL

————————————————  31/12/2009 —————————————

656 Kambiyo Zararları                                                         508,95

                                   320 Borç Senetleri                                            508,95

—————————————————     /    ———————————————

————————————————  31/12/2009 —————————————

322 Borç Senetleri Reeskontu                                               2.500

                                   647 Reeskont Faiz Gelirleri                              2.500

—————————————————     /    ———————————————

————————————————  01/01/2010 —————————————

657 Reeskont Faiz Giderleri                                                 2.500

322 Borç Senetleri Reeskontu                                      2.500

—————————————————     /    ———————————————

3- SONUÇ

Alacak ve borç senetlerinin deÄŸerleme günündeki kıymetine indirgenmesi dönemsellik ilkesinin bir gereÄŸidir. Bu deÄŸerleme iÅŸlemi reeskont olarak ifade edilmektedir. Mükellefler, alacak ve borç senetlerini reeskonta tabi tutarak, alacak ve borç tutarı içinde yer alan veya aldığı varsayılan vade farkının ayıklanıp, ilgili olduÄŸu döneme aktarılmasını saÄŸlayacaklardır. 213 Sayılı VUK mükelleflere alacak ve borç senetlerini reeskonta tabi tutmaları konusunda seçimlik hak tanımıştır. Bu yazımızda, 31/12/2009 tarihi itibariyle, alacak ve borç senetleri reeskontuyla ilgili iÅŸlemler, örneklerde verilerek, anlatılmaya çalışılmıştır.

 

KAYNAKÇA

 

-AKDOÄzAN Prof. Dr.Nalan, SEVÄ°LENGÜL Prof.Dr.Orhan, Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulaması, 7. Baskı, Gazi Kitabevi, Ankara 2003

-ÇAKICI Ömer, Yabancı Paraların DeÄŸerlemesi , Aralık 2002

-DOKGÖZ Murat, Alacak ve Borç Senetleri Reeskontu ile Uygulamada Ortaya Çıkan Sorunlar ,  Vergi Dünyası, Aralık 2002

-ERCAN Ä°brahim, Çekte Vade ve Reeskont Uygulaması, www.bilgilidenetim.com 21.08.2009

-Maliye Bakanlığı (02.03.1995) 238 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği , Ankara.

-Maliye Bakanlığı (12.05.2009) Vadeli Çeklerde Reeskont Uygulaması-1 sayılı Sirküler  

- T.C. Yasalar, (10.01.1961), 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu , Ankara.