Elektronik Ortamda Verilecek Beyanname Ve Bildirimler İle Cezai Yönden Farklılıklar

I- GİRİŞ

Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 257. maddesi hükmü Maliye Bakanlığına, vergi beyannameleri ve bildirimlerin internet ve diğer elektronik ortamda gönderilmesine izin vermeye veya zorunluluk getirmeye yetki vermiştir. Maliye Bakanlığı da bu yetkiye dayanarak muhtelif tebliğler ile beyanname ve bildirimlerin elektronik ortamda verilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemiştir. Elektronik ortamda beyanname gönderilmesine ilişkin düzenlemeler 340, 346, 357, 367, 373 ve 376 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerinde yapılırken, elektronik ortamda bildirimlere ilişkin düzenlemeler 350, 362 ve 381 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerinde yapılmıştır.

Söz konusu tebliğlere bakıldığında, ceza uygulaması yönünden birkaç noktadaki temel farklılıklar dışında, beyanname ve bildirimlerin elektronik ortamda verilmesine ilişkin benzer düzenlemelerin geçerli olduğu görülmektedir. Son yayımlanan 5904 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkındaki Kanun ile elektronik ortamda beyanname ve bildirimlere ilişkin birtakım yeni düzenlemeler getirilmiş olduğu görülmektedir. Bu makalemizde elektronik ortamda beyanname ve bildirimlerle ilgili son düzenlemeler açıklanmış, ceza uygulaması yönünden aralarındaki temel farklılıklar belirtilmeye çalışılmıştır.

II- ELEKTRONİK ORTAMDA BEYANNAME

II.A- ELEKTRONİK BEYANNAMELERE İLİ�zKİN ESASLAR

Maliye Bakanlığı yayımlamış olduğu 340 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile elektronik beyanname dönemini başlatmıştır. Daha sonra 346, 351, 357, 367, 368, 373, 376 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri ve 15 ve 29 No.lu Vergi Usul Kanunu Sirküleri ile de uygulamaya ilişkin usul ve esasları düzenlemeye devam etmiştir.

340 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile elektronik ortamda beyanname verme konusunda bazı mükelleflere ihtiyarilik tanınmış olup herhangi bir mecburiyet getirilmemiştir. Bu mecburiyet 03.03.2005 tarihinde yayımlanan 346 Sıra Numaralı VUK Genel Tebliği ile getirilmiştir. Bu tebliğ ile belirli hadleri aşan mükelleflere Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi, Kurumlar Vergisi Beyannamesi, Geçici Vergi Beyannamelerini, herhangi bir hadle sınırlı olmaksızın da Özel Tüketim Vergisi, Özel İletişim Vergisi ve Şans Oyunları Vergisi Beyannamelerini elektronik ortamda verme zorunluluğu getirilmiştir.

13.10.2005 tarihinde yayımlanan 351 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile bu tebliğ’in yayımı tarihinden sonra zorunluluk kapsamına giren mükelleflerce, kanuni süresi geçmiş bulunan beyannameler ile düzeltme ve pişmanlık talebi içeren beyannamelerin de elektronik ortamda gönderilebileceği belirtilmiştir.

01.02.2007 Tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan ve yürürlüğe giren 367 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile tüm kurumlar vergisi mükelleflerine, herhangi bir hadle sınırlı olmaksızın, Kurumlar Vergisi Beyannamelerini ve Kurum Geçici Vergi Beyannamelerini, Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı mükelleflerine ise tüm vergi beyannamelerini elektronik ortamda gönderme zorunluluğu getirilmiştir.

28.06.2007 Tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan ve yürürlüğe giren 373 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi mükelleflerine, hiçbir hadle sınırlı olmaksızın, Hizmet Vergisi Beyannamelerini elektronik ortamda gönderme zorunluluğu getirilmiştir.

18.10.2007 Tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan ve yürürlüğe giren 376 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile elektronik ortamda bildirim zorunluluğunun kapsamı genişletilmiş, gerçek usulde vergilendirilen gelir vergisi mükelleflerine yıllık Gelir Vergisi ve Geçici Vergi Beyannameleri ile yine gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine hiçbir hadle sınırlı olmaksızın Muhtasar ve Katma Değer Vergisi Beyannamelerini elektronik ortamda gönderme zorunluluğu getirilmiştir.

Söz konusu düzenlemeleri birlikte değerlendirdiğimizde bugün itibariyle gerçek usulde vergilendirilen tüm gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin vermek zorunda oldukları Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi, Muhtasar Vergi, KDV, Özel Tüketim Vergisi, Özel İletişim Vergisi, �zans Oyunları Vergisi ve Hizmet Vergisi beyannamelerini herhangi bir hadle sınırlı olmaksızın elektronik ortamda göndermek zorunda oldukları görülmektedir.

Elektronik ortamda beyanname gönderilmesine ilişkin getirilen bu mecburiyetler bağlı olduğu vergi dairesi tam otomasyona geçmiş olan mükellefler için geçerlidir. Henüz tam otomasyona geçmemiş Bağlı Vergi Dairesi Müdürlüklerinin (Malmüdürlüklerinin) mükellefleri bu mecburiyete tabi değildirler. Bunların mecburiyetleri bağlı vergi dairelerinin otomasyona geçmelerini müteakip başlayacaktır. Söz konusu düzenlemelerden görüldüğü üzere Bakanlık elektronik ortamda bildirim zorunluluğunun kapsamını sürekli genişletmekte olup nihai hedef, kademeli olarak tüm mükelleflerin verilmesi gereken bütün beyannamelerini elektronik ortamda göndermelerini sağlamak olduğu anlaşılmaktadır.

II.B- ELEKTRONİK BEYANNAMELERE İLİ�zKİN CEZAİ MÜEYYİDELER

Elektronik ortamda verilmesi gereken beyannamelerin kanuni süresinde verilmemesi durumunda Vergi Usul Kanununda belirtilen iki ayrı usulsüzlük fiilinin işlendiği görülmektedir. Birincisi kanuni süresinde beyanname vermeme fiili, diğeri ise Maliye Bakanlığınca getirilmiş olan bir zorunluluğa -beyannamelerin elektronik ortamda gönderilmesi zorunluluğuna – uyulmaması fiilidir. Her iki fiil ceza yönünden ayrı olup, birincisi Vergi Usul Kanununun usulsüzlük dereceleri ve cezaları başlıklı 352. maddesine göre usulsüzlük cezası ile cezalandırılmayı gerektirirken, diğeri aynı kanunun mükerrer 355. maddesinde düzenlenen özel usulsüzlük cezası ile cezalandırılmayı gerektirmektedir.Elektronik ortamda beyanname verme zorunluluğuna uyulmaması halinde usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının birlikte kesilip kesilemeyeceği hususu bu güne kadar pek çok ihtilaf konusu olmuştur. Nihayet 5904 Sayılı Kanun ile VUK’un mükerrer 355. maddesinin sonuna eklenen bir fıkrayla bu ihtilaflara son verilmiştir. Buna göre Elektronik ortamda beyanname verme mecburiyetine uymayanlara bu maddeye göre ceza kesilmesi halinde, 352 nci maddenin birinci derece usulsüzlüklerle ilgili (1) numaralı bendi uyarınca ayrıca ceza kesilmeyecektir. Getirilen bu düzenleme ile usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının birlikte kesilmesi engellenmiş, sadece özel usulsüzlük cezasının uygulanması sağlanmıştır.

Maliye Bakanlığınca getirilmiş bir zorunluluk olan “elektronik ortamda beyanname verme Zorunluluğu”na uyulmaması, mükerrer VUK 355. maddeye göre özel usulsüzlük cezası kesilmesini gerektirmektedir. 5398 sayılı Kanunun 23’üncü maddesiyle Mükerrer 355. maddeye eklenen yeni bir fıkra ile elektronik ortamda beyanname verilmesi mecburiyetine uyulmaması halinde kesilmesi gereken özel usulsüzlük cezasının, beyannamenin kanunî süresinin sonundan başlayarak elektronik ortamda 15 gün içinde verilmesi halinde 1/4 oranında, bu sürenin dolmasını takîp eden 15 gün içinde verilmesi halinde ise 1/2 oranında uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Söz konusu indirimlerden faydalanılabilmesi için kanuni süresinden sonra verilen beyannamelerinde elektronik ortamda gönderilmesi gerekmektedir.

Konuyla ilgili olarak yayımlanan 346 Sıra Numaralı VUK Genel Tebliğinde belirtildiği üzere; Elektronik ortamda gönderilme zorunluluğu getirilen beyannamelerin, elden veya posta ile gönderilmeleri durumunda, söz konusu beyannameler zamanında verilmiş olsa dahi, Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 355. maddesinde mükellefin durumuna uyan özel usulsüzlük cezası tam olarak uygulanacaktır.

368 Sıra Numaralı VUK Genel Tebliği ile kanuni süresi içerisinde elektronik ortamda verilen beyannamelere ilişkin düzeltme beyannamelerinin de elektronik ortamda gönderilme mecburiyeti getirilmiştir. Söz konusu düzeltme beyannameleri için herhangi bir usulsüzlük veya özel usulsüzlük cezası kesilmeyecektir. Fakat verilecek olan düzeltme beyannamelerinin, önceki beyanname bilgilerini kapsayacak nitelikte olması gerekmektedir. Mükellefler tarafından verilecek söz konusu düzeltme beyannamelerinin, önceki beyanname ya da beyannamelerdeki bilgileri kapsayacak nitelikte olmaması halinde; Vergi Usul Kanunu’nun 352. maddesinin “II. Derece Usulsüzlükler”başlıklı fıkrasının 7 numaralı bendine göre usulsüzlük cezası uygulanacaktır.

III- ELEKTRONİK ORTAMDA BİLDİRİMLER

III.A- ELEKTRONİK BİLDİRİMLERE İLİ�zKİN ESASLAR

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun148 ve 149. maddeleri ile mükelleflere istenilmesi halinde bilgi verme ile devamlı bilgi verme ödevleri yüklenmiş, mükerrer 257 madde ile de bu bildirimlere ilişkin usul ve esasları belirleme konusunda Maliye Bakanlığına yetki verilmiştir. Maliye Bakanlığı bu yetkiye dayanarak, bildirimler üzerinden çapraz kontroller yapmak suretiyle vergi kaçağını önlemek için, 256 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile mükelleflerin belli tutarı aşan alımlarına ilişkin olarak bildirim formu (Form B) verme zorunluluğu getirmiştir. Daha sonra yayımlanan 265, 276, 285, 305 ve 318 No.lu VUK Genel Tebliğleri ile bildirim yapılacak alışlara ilişkin hadlerde değişikliğe gidilmiştir. 350 Sıra Numaralı VUK Genel Tebliği ile de kapsama giren mükelleflerden mal ve hizmet alış bilgileri ile birlikte mal ve hizmet satışlarına ilişkin bilgilerinin de alınmasına başlanmış, ayrıca aynı tebliğ ile belirtilen mükelleflere bu bildirimlerini elektronik ortamda verme zorunluluğu getirilmiştir. 2005 ve müteakip yıllara ilişkin olarak söz konusu bildirimlerle ilgili düzenlemeler 362 Sıra Numaralı VUK Genel Tebliğinde detaylı şekilde yapılmıştır. Söz konusu tebliğlerin tamamında bildirimlerin yıllık yapılacağı belirtilmiş olup en son yayımlanan 381 No.lu VUK Genel Tebliğ ile yıllık bildirim usulünden vazgeçilmiştir.

Maliye Bakanlığı yayımlamış olduğu 381 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile bilanço esasına göre defter tutan mükelleflere, 2008 yılı ve müteakip yıllarda düzenleyecekleri Ba ve Bs bildirim formlarını aylık dönemler halinde vermeleri hususunda zorunluluk getirmiştir. Mükellefler bildirim formlarını aylık dönemler halinde düzenleyerek, takip eden ayın 5. gününden itibaren bir sonraki ayın 5. günü akşamına kadar vermekle yükümlü tutulmuşlardır. Ayrıca aynı tebliğ ile 2008 yılı ve takip eden yıllara ilişkin mükelleflerin mal ve/veya hizmet alımları ile mal ve/veya hizmet satışlarına uygulanacak had 8.000 TL olarak yeniden belirlenmiştir.

Bilanço esasına göre defter tutan ve 376 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğine göre beyannamesini elektronik ortamda vermek zorunda olan mükellefler, Ba ve Bs bildirim formlarını da elektronik ortamda vereceklerdir. Bildirim formlarını elektronik ortamda vermek zorunda olan mükellefler, kesinlikle kâğıt ortamında bir daha bildirim formu vermeyeceklerdir. Ancak bilanço esasına göre defter tutmakla birlikte, otomasyona geçmemiş mal müdürlüklerine bağlı olan mükellefler, bildirim formlarını, bağlı bulundukları mal müdürlüklerine kâğıt ortamında verebilirler.

III.B- ELEKTRONİK BİLDİRİMLERE İLİ�zKİN CEZAİ MÜEYYİDELER

Elektronik bildirimlere ilişkin usul ve esasların düzenlendiği 381 Sıra Numaralı VUK Genel Tebliği’nin “Diğer Hususlar ve Cezai Yaptırım”başlıklı 4. Bölümünde; “Bildirim formlarını elektronik ortamda veya kâğıt ortamında belirlenen süre içinde vermeyen, eksik veya yanıltıcı bildirimde bulunan mükellefler hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 355. maddesi hükmü uyarınca işlem yapılacaktır.”açıklaması yapılmıştır.

Buna göre bildirim formlarını elektronik ortamda vermek zorunda olan mükelleflerden süresinde bildirimlerini vermeyenler veya süresinde vermekle birlikte kâğıt ortamında verenler, eksik bildirimde bulunanlar, yanıltıcı bildirimde bulunanlar, mükellefiyet durumlarına göre VUK’ un 355. maddesinde belirtilen özel usulsüzlük cezası ile muhatap kalacaklardır.

Mükellefler elektronik ortamda verdikleri bildirim formlarını onayladıktan veya kâğıt ortamında bildirimde bulunduktan sonra, verdikleri bildirim formunda hata yaptıklarını belirlemeleri halinde düzeltme yapmaları mümkündür. Ancak söz konusu düzeltmenin bildirimlerin verilme süresi içinde yapılması gereklidir. Aksi takdirde düzeltme bildirimi süresinden sonra verilmiş ise, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 355 nci maddesi hükmü uyarınca özel usulsüzlük cezası kesilecektir. 5904 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkındaki Kanun’un 22. maddesi ile Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 355. maddesine 01.08.2009 tarihinden geçerli olmak üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“Elektronik ortamda verilme zorunluluğu getirilen bildirim veya formlara ilişkin olarak süresinden sonra düzeltme amacıyla verilen bildirimler ve formların, belirlenen sürelerin sonundan itibaren 10 gün içinde verilmesi halinde özel usulsüzlük cezası kesilmez, takip eden 15 gün içinde verilmesi halinde ise kesilmesi gereken özel usulsüzlük cezası 1/2 oranında uygulanır.”

Yapılan bu düzenlemeye göre; süresinde verilen Ba – Bs formlarında süresinden sonraki ilk 10 gün içinde düzeltme yapılması halinde özel usulsüzlük cezası kesilmeyecektir. Takip eden 15 gün içinde düzeltme verilmesi halinde VUK’un mükerrer 355. maddesindeki ceza 1/2 olarak uygulanacak, 15. günden sonra verilen formlara ise tam oranda ceza uygulanacaktır.

IV- ELEKTRONİK BEYANNAME VE BİLDİRİMLERİN CEZA UYGULAMASI YÖNÜNDEN KAR�zILA�zTIRILMASI

Elektronik beyanname ve bildirimlere ilişkin usul ve esaslar ile bunlara riayet edilmediği takdirde uygulanacak cezai müeyyidelere makalemizin önceki bölümlerinde yer verilmiştir. Bu açıklamalardan görüleceği üzere elektronik beyanname ile bildirimler arasında cezai yönden pek fark bulunmamaktadır. Her iki düzenlemeye riayet edilmediği takdirde VUK’un 355. maddesinde düzenlenen özel usulsüzlük cezası söz konusu olacaktır. Bu konuda tek farklılık düzeltmelere ilişkin olarak verilecek beyan ve bildirimlerde görülmektedir.

Elektronik ortamda verilecek beyannamelere ilişkin olarak, beyanname verme süresi içerisinde veya süresinden sonra, elektronik ortamda verilen düzeltme beyannameleri için özel usulsüzlük cezası kesilmeyecektir. Bu durumdaki mükellefler için uygulanacak tek usulsüzlük cezası; 362 Sıra Numaralı VUK Genel Tebliğinde belirtildiği üzere, söz konusu düzeltme beyannamelerinin önceki beyanname ya da beyannamelerdeki bilgileri kapsayacak nitelikte olmaması halinde, Vergi Usul Kanunu’nun 352. maddesinin “II. Derece Usulsüzlükler”başlıklı fıkrasının 7 numaralı bendine göre kesilecek olan usulsüzlük cezasıdır.

Elektronik beyannamelere ilişkin olarak tanınan bu esneklik elektronik bildirimler için tanımamıştır. 381 Sıra Numaralı VUK Genel Tebliğinde belirtildiği üzere, bildirimlere ilişkin düzeltmelerin de süresi içerisinde verilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde düzeltme bildirimi süresinden sonra verilmiş ise VUK’ un mükerrer 355. maddesi uyarınca ceza kesilecektir. Bu hususla ilgili olarak mükerrer 355. maddeye 5904 sayılı yasa ile yeni bir fıkra eklenmiş ve Elektronik ortamda verilme zorunluluğu getirilen bildirim veya formlara ilişkin olarak süresinden sonra düzeltme amacıyla verilen bildirim ve formların, belirlenen sürelerin sonundan itibaren 10 gün içinde verilmesi halinde özel usulsüzlük cezası kesilmeyeceği, takip eden 15 gün içinde verilmesi halinde ise kesilmesi gereken özel usulsüzlük cezasının 1/2 oranında uygulanacağı düzenlenmiştir.

Gerek elektronik beyannamelerde, gerekse elektronik bildirimlerde yapılan hatalar yüzünden daha sonra verilen düzeltme beyan ve bildirimlerinin önceki beyan ve bildirimleri kapsayacak şekilde verilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Fakat elektronik beyannamelere ilişkin olarak bu düzenlemeye uymayanlara II. derece usulsüzlük cezası kesileceği belirtilirken, bildirimlere ilişkin olarak bu düzenlemeye riayet edilmediği takdirde nasıl bir cezaya tabi olacağı açık olarak düzenlenmemiştir. Kanaatimizce bu zorunluluğa uymayarak verilen düzeltme bildirimleri içinde düzeltme beyannameleri için belirlenen II. derece usulsüzlük cezasının kesilmesi gerekmektedir.

V- SONUÇ

Maliye Bakanlığı gelişen bilgi işlem teknolojilerinden yararlanmak suretiyle mükelleflerin beyanname ve bildirimlerini kolay, hızlı ve güvenilir şekilde idareye intikalini sağlamak amacıyla 2004 yılının sonundan itibaren elektronik beyanname ve elektronik bildirim uygulamasını başlatmıştır. Zaman içerisinde bu düzenlemelerin kapsamı oldukça genişletilerek gerçek usulde gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin vermek zorunda oldukları beyannamelerin neredeyse tamamını elektronik ortamda verir hale gelmiştir. Ayrıca söz konusu mükellefler belli tutarı aşan mal veya hizmet alım yada satımları için vermek zorunda oldukları bildirimlerini de elektronik ortamda yapmaktadırlar. Daha önce yıllık olarak yapılan bu bildirimler, vergi kaçağını daha erken teşhis ederek gerekli işlemleri bir an önce yapmak amacıyla artık aylık olarak verilmektedir.

Söz konusu düzenlemelere uymamanın yaptırımı VUK mükerrer 355. maddesinde belirtilen özel usulsüzlük cezasıdır. Ceza uygulaması yönünden beyanname ve bildirimler arasındaki temel farklılık verilen beyan ve bildirimlerde daha sonra yapılan düzeltmelerde karşımıza çıkmaktadır. Elektronik beyannamelerde yapılacak sonraki düzeltmeler için herhangi bir özel usulsüzlük cezası öngörülmezken, bildirimlerde yapılacak düzeltmeler konusunda daha katı davranılmış ve bunlarda yapılacak hataların düzeltilmesi için 10 günlük süre tanınmıştır. Söz konusu bildirimlerde bu süreden sonra düzeltme yapan mükellefler özel usulsüzlük cezası ile karşılaşacaktır. Bu durum Gelir İdaresinin bildirimlere daha fazla önem verdiğini göstermektedir.

YARARLANILAN KAYNAKLAR

· 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu,

· 5904 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun,

· 340, 346, 350, 351, 357, 362, 367, 368, 373, 376, 381 Sıra No.lu VUK Genel Tebliğleri,

· 15 ve 29 No.lu Vergi Usul Kanunu Sirküleri.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*